W jakiej części spadek po zmarłym dziedziczy jego żona i przyrodni brat

Sąd Najwyższy wydał uchwałę w sprawie o sygn. akt III CZP 34/25, w której rozstrzygnął wątpliwość co do tego, w jakiej części spadek po zmarłym dziedziczy jego żona i przyrodni brat.

Stan faktyczny sprawy był następujący: żona zmarłego złożyła wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, w którym domagała się całego spadku. Zmarły nie miał dzieci, nie zostawił testamentu, jego matka nie żyje, a ojciec zrzekł się dziedziczenia po nim, co traktowane jest, jakby zmarł przed nim.

Do udziału w tym postępowaniu zgłosił się przyrodni brat zmarłego. Sąd I instancji stwierdził nabycie spadku przez żonę w ¾ części i przyrodniego brata w ¼ części. Sąd uznał, że rodzeństwo ma swój własny tytuł do dziedziczenia wynikający z pokrewieństwa ze zmarłym, nie zaś ze wspólnym ojcem. Natomiast udział, z którego zrezygnował ojciec zmarłego nie przechodzi na jego dzieci (brata spadkodawcy), tylko dziedziczy go żona.

Sąd II instancji sformułował pytanie prawne: „Czy zrzeczenie się dziedziczenia przez jednego z rodziców spadkodawcy obejmujące zstępnych zrzekającego się odnosi skutek względem rodzeństwa spadkodawcy będącego zstępnymi zrzekającego się w odniesieniu do udziału, który przypadałby zrzekającemu się rodzicowi?,

„A jeżeli takie zrzeczenie się dziedziczenia odnosi opisany skutek, to czy rodzeństwo dziedziczące wówczas w zbiegu z małżonkiem dziedziczy połowę spadku, czy jedynie spadek w części, jaka przypada rodzeństwu z tytułu wcześniejszej śmierci drugiego rodzica spadkodawcy, a udział małżonka może być większy niż połowa spadku?”

W uzasadnieniu wskazał, że skoro zgodnie z prawem spadkowym rodzic dziedziczy w zbiegu z małżonkiem połowę spadku, to i rodzeństwo dziedziczące na jego miejsce także powinno otrzymać połowę spadku.

Odpowiadając na powyższe pytanie Sąd Najwyższy podjął uchwałę, w której stwierdził, że „zrzeczenie się dziedziczenia przez jednego z rodziców spadkodawcy, obejmujące zstępnych zrzekającego się, nie odnosi skutku względem rodzeństwa spadkodawcy, będącego zstępnymi zrzekającego się, w odniesieniu do udziału spadkowego, który przypada rodzeństwu spadkodawcy, jeżeli jeden z rodziców nie dożył otwarcia spadku (art. 932 § 4 kodeksu cywilnego)”.